W obecnym stanie prawnym podatnicy muszą pogodzić się z faktem, iż ustawodawca zgotował im nie lada utrudnienie przy przeliczaniu kursów walut.

Mianowicie w wypadku wystawienia faktury w walucie obcej oraz w wypadku otrzymania faktury od kontrahenta zagranicznego przy wewnątrzwspólnotowym nabyciu towarów, imporcie usług albo dostawie towarów, dla której podatnikiem jest nabywca, podatnik będzie co do zasady musiał stosować dwa kursy walut. Jeden dla celów podatku VAT, a drugi dla podatku dochodowego.

Podatek od towarów i usług. Zasady i sposób przeliczania kwot wyrażonych w walutach obcych, wykazanych na fakturach, określone zostały w rozporządzeniu ministra finansów z 27 kwietnia 2004 r. Zgodnie z §37 tego rozporządzenia, kwoty wyrażone w walucie obcej wykazywane na fakturze przelicza się na złote według wyliczonego i ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski bieżącego kursu średniego waluty obcej na dzień wystawienia faktury, jeżeli faktura jest wystawiana w terminie, w którym podatnik obowiązany jest do jej wystawienia. Natomiast stosownie do ust. 3 §37 wymienionego rozporządzenia, w wypadku niewystawienia faktury w terminie, w którym podatnik obowiązany jest do jej wystawienia, kwoty wyrażone w walucie obcej przelicza się na złote według wyliczonego i ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski bieżącego kursu średniego waluty obcej na dzień powstania obowiązku podatkowego.
W wypadku gdy na dzień wystawienia faktury bieżący kurs średni waluty obcej nie został wyliczony i ogłoszony, do przeliczenia stosuje się kurs średni ostatnio wyliczony i ogłoszony. Podkreślić należy, że podatnicy świadczący usługi transportowe wystawiają faktury zgodnie z §13 - 15 rozporządzenia z 25 maja 2005 r. w sprawie m.in. wystawiania faktur, nie później niż z chwilą powstania obowiązku podatkowego i nie wcześniej niż 30. dnia przed powstaniem tego obowiązku.
Jeżeli zatem faktura za transport nie została wystawiona w terminie określonym przez rozporządzenie, wówczas<span > przyjmuje się do przeliczenia kursu walut dzień powstania obowiązku podatkowego.

Podatki dochodowe. Od 1 stycznia 2007 r., po nowelizacji ustaw o podatkach dochodowych, z art. 12 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych i art. 14 ust. 1a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przychody uzyskane w walutach obcych przelicza się na złote według kursu średniego ogłaszanego przez NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień uzyskania przychodu (o momencie powstania przychodu pisaliśmy w „PTG” nr 8(718) z 21 lutego 2007 r.).
Podobnie regulacje zastosował ustawodawca w wypadku przeliczania kosztów podatkowych wyrażonych w walutach obcych. Przelicza się je na złote według kursu średniego, ogłaszanego przez NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień poniesienia kosztu.

Bieżący kurs waluty. Uchwała nr 51/2002 zarządu NBP z 23 września 2002 r. w sprawie sposobu wyliczania i ogłaszania bieżących kursów walut obcych w §2 pkt. 1a przewiduje, że bieżący średni kurs waluty wyliczany jest na godzinę 11. Zatem do przeliczania kwot wyrażonych w walucie obcej, należy przyjąć tę tabelę kursów średnich NBP, która jest opublikowana i ogłoszona w momencie wystawiania faktury.
W sytuacji gdy faktura jest wystawiana zanim NBP wyliczy i ogłosi bieżący kurs średni waluty obcej na dany dzień, należy przyjąć kurs waluty ostatnio ogłoszony, tj. z dnia poprzedniego. Reasumując, należy stwierdzić, iż nie jest to korzystna sytuacja dla podatników. Miejmy jednak nadzieję, że z dniem wejścia w życie znowelizowanej ustawy o VAT ustawodawca zmieni również przepisy wykonawcze, które ujednolicą sposoby przeliczania kursów walut w walutach obcych.
Obecnie bowiem tylko w jednym wypadku możemy mieć do czynienia z wyliczeniem jednego kursu walut. Mianowicie, gdy dla przychodu i obrotu będziemy brali kurs z dnia poprzedzającego wystawienie faktury.

Paulina Kucharska,
EUROPEJSKIE CENTRUM DORADZTWA